Kortizol böyrəküstü vəz qabığının əsas qlükokortikoididir, hipofizin ACTH nəzarəti altında ifraz olunur və qlükoza təchizatını, arterial təzyiqi və stresə cavabı idarə edir. Zərdabda kortizol saatdan saata dəyişən hormonun yalnız bir anını əks etdirir. O, gündəlik mənada stresdən yox, hipotalamus-hipofiz-böyrəküstü vəz oxundan xəbər verir.
Bu marker üçün hələ ölçü yoxdur.
Davamlı yüksək səhər göstəriciləri ən çox Kuşinq sindromuna işarə edir, həmçinin həqiqi hormon ifrazını artıran kəskin xəstəlik və ağrı zamanı, eləcə də bağlayıcı zülalın səviyyəsini qaldıran hamiləlik və estrogen tərkibli kontraseptivlər fonunda qalxır. Aşağı göstəricilər böyrəküstü vəz çatışmazlığı və ya hipofiz çatışmazlığı sualını doğurur və oxu yatıran qlükokortikoid qəbul edən hər kəsdə gözlənilir. Hər iki istiqamət bir dəfəlik qan götürülməsi ilə həll olunmur; onları həkimin təyinatı ilə aparılan dinamik testlər fərqləndirir.
Vaxt hər şeydən üstündür: ifraz oyanandan qısa müddət sonra pik həddə çatır və gün ərzində azalır, ona görə də nümunə səhər, saatı qeyd olunmaqla götürülür, növbəli iş rejimi və ya pozulmuş gecə isə müqayisəni etibarsız edir. Yaxın vaxtlarda keçirilmiş xəstəlik, cərrahi əməliyyat, spirt və inhalyasiya yolu ilə qəbul edilən və ya yerli steroidlər nəticəni dəyişir. O, ACTH ilə birlikdə şərh olunur, böyrəküstü vəz ifrazının daha geniş mənzərəsi tələb olunduqda isə DHEA-S əlavə edilir.
İstinad aralıqları ümumi yetkin dəyərlərdir və laboratoriyadan, analiz üsulundan, yaşdan və cinsdən asılıdır. Yönləndirmə üçündür, diaqnoz üçün deyil — nəticələri həkiminizlə müzakirə edin.